2025 yılının Eylül ayında Birleşmiş Milletler 80. Genel Kurulu vesilesiyle Yunanistan Dışişleri Bakanı Giorgos Gerapetritis, Yunan devlet televizyonu ERT’ye verdiği röportajda, ülkesinin Doğu Akdeniz politikalarına dair çarpıcı ifadelerde bulunmuştur. Bakan Gerapetritis, Mısır ile stratejik düzeye ulaşan ilişkilerin, sadece ikili değil aynı zamanda çok taraflı bir bölgesel vizyonun ürünü olduğunu vurgulamıştır. Bu açıklamada, “Yunanistan, Doğu Akdeniz’de sadece kendi güvenliğini değil, bölgesel barış ve enerji iş birliğini de gözetmektedir” ifadeleri öne çıkarken, Mısır ile 2020 yılında imzalanan Deniz Yetki Alanları Anlaşması da bu vizyonun bir mihenk taşı olarak değerlendirilmiştir [1].
Bu diplomatik söylem, Yunan dış politikasının son on yılda geçirdiği evrimi, özellikle Türkiye karşısındaki pozisyonunu güçlendirmek amacıyla kurduğu ittifakları anlamak açısından önemlidir. Yunanistan, bu süreçte Mısır ile olan ilişkilerini yalnızca bölgesel istikrar söylemiyle değil, aynı zamanda jeopolitik dengeleme stratejisi çerçevesinde derinleştirmiştir. Bu makale, Yunan–Mısır ilişkilerinin son on yılını tarihsel ve stratejik bir bağlamda ele alarak, Türkiye’nin dış politikadaki konumuna etkilerini analiz etmeyi amaçlamaktadır.
1. GİRİŞ
Yunanistan ile Mısır arasındaki ilişkiler, 2010’lu yılların ikinci yarısından itibaren önemli bir stratejik boyut kazanmıştır. Bu yakınlaşmanın merkezinde Doğu Akdeniz’deki enerji kaynakları, deniz yetki alanları tartışmaları ve özellikle Türkiye’nin bölgesel etkinliği yer alır. İki ülke, yalnızca diplomatik değil; aynı zamanda askeri, ekonomik ve enerji alanlarında da iş birliğini derinleştirmiştir.
Yunan dış politikası, tarihsel olarak dengeleyici ittifaklar kurma eğilimindeyken, Mısır 2013 sonrası dönemde Batı eksenli denge siyasetini sürdürmüş, Türkiye ile gerilen ilişkiler de bu yakınlaşmanın önünü açmıştır.
2. TARİHSEL ARKA PLAN
2.1. Soğuk Savaş Dönemi ve 1990’lara Kadar
Yunanistan ile Mısır arasındaki ilişkiler Soğuk Savaş boyunca sınırlı düzeydeydi. Mısır’ın Sovyetler Birliği ile yakınlığı, Yunanistan’ın ise NATO üyesi olması, ilişkilerin gelişmesini engellemişti. 1970’lerden itibaren Camp David süreciyle birlikte Mısır’ın Batı’ya yönelmesi, Yunanistan ile temasları artırsa da bu temaslar stratejik derinlikten yoksun kalmıştır.
2.2. 1990’lar ve 2000’ler: Sınırlı Diplomatik Diyalog
1990’larda ilişkiler gelişmeye başlamış, özellikle turizm, eğitim ve kültürel alanda bazı anlaşmalar yapılmıştır. Ancak bu dönemde iki ülkenin de dış politikada önceliği farklı bölgelerdeydi. Yunanistan AB entegrasyonuna, Mısır ise iç siyasi reformlara ve Arap dünyasındaki konumuna odaklanmaktaydı.
3. SON ON YILDA YUNAN–MISIR YAKINLAŞMASI (2013–2023)
3.1. 2013 Mısır Darbesi ve Yeni Stratejik Açılım
2013’te General Abdülfettah el-Sisi’nin yönetime gelmesi, Türkiye ile Mısır arasındaki ilişkilerin kopmasına yol açarken; Yunanistan ve GKRY, Mısır için yeni stratejik ortaklar hâline geldi.
Bu dönemde gerçekleştirilen “Üçlü Zirveler” (Trilateral Summits) ortak stratejik vizyonun inşasını başlattı.
3.2. Doğu Akdeniz’de Enerji İş Birliği
Doğu Akdeniz’de keşfedilen hidrokarbon kaynakları, Yunanistan ve Mısır’ı ortak çıkar ekseninde birleştirdi. Özellikle EastMed Doğalgaz Boru Hattı Projesi ve Eastern Mediterranean Gas Forum (EMGF) gibi oluşumlar Türkiye’yi dışarda bırakmayı amaçlıyordu.
3.3. 2020 Deniz Yetki Alanları Anlaşması
2020 yılında Mısır ile Yunanistan arasında imzalanan Deniz Yetki Alanları Sınırlandırma Anlaşması, Türkiye’nin 2019’daki Libya ile yaptığı benzer anlaşmaya bir cevap niteliği taşıdı. Bu anlaşma:
- Türkiye’nin Mavi Vatan doktrinini dengelemeye yönelikti.
- Türkiye’nin Libya üzerinden kurduğu deniz koridorunu geçersiz kılma girişimiydi.
- Yunanistan’ın Mısır’ı diplomatik savunma hattına dâhil ettiğinin göstergesidir.
3.4. Askerî ve Savunma İş Birliği
Son yıllarda Yunanistan ile Mısır arasında artan ortak tatbikatlar (“Medusa” serisi) ve askeri iş birlikleri dikkat çekicidir. Bu durum, Yunanistan’ın Türkiye karşıtı bölgesel bir güvenlik mimarisi inşa etme çabasının bir parçası olarak yorumlanabilir.
4. TÜRKİYE BAĞLAMINDA YUNAN–MISIR İLİŞKİLERİNİN ANALİZİ
Yunanistan, Mısır’la ilişkilerini Türkiye karşısında jeopolitik dengeleme aracı olarak kullanmaktadır. Özellikle 2020 sonrası dönemde:
| Unsur | Yunanistan’ın Mısır’a Yaklaşımı | Türkiye’ye Etkisi |
| Deniz Yetki Alanları | Türkiye’nin Libya hamlesine karşı Mısır’la anlaşma | Doğu Akdeniz’de münhasır ekonomik bölge gerilimi |
| Enerji Politikası | EMGF üzerinden Türkiye’yi dışlama | Türkiye’nin enerji diplomasisini sınırlama çabası |
| Askeri İş Birliği | Ortak tatbikatlarla Türkiye’ye mesaj | Türkiye’nin güvenlik endişelerini artırma |
| Diplomatik Arenada | Arap Ligi ve AB’de Mısır kozunu kullanma | Türkiye’nin bölgesel diplomatik izolasyonu |
Kaynakça
[1] MFA Greece. (2025, September 24). Δήλωση Υπουργού Εξωτερικών Γ. Γεραπετρίτη στην ΕΡΤ και τον δημοσιογράφο Ν. Μελέτη κατά την τρίτη ημέρα εργασιών της 80ής Συνόδου της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ, Νέα Υόρκη. https://www.mfa.gr